FNS Patiëntenvereniging

• 1 nov 2026, 12:58:00

Erfelijke en vroeg in het leven ontstane kwetsbaarheid bij FNS

Nieuw onderzoek laat zien dat mensen met FNS vaker aandoeningen hebben die al bij de geboorte of in de vroege jeugd aanwezig waren. Dat past bij het beeld dat FNS te maken heeft met hoe brein en lichaam samenwerken, en niet alleen met stress of psychische oorzaken.

Een samenvatting:

1. Waar gaat het onderzoek over?

Vroeger werd FNS vooral gezien als een gevolg van stress of trauma. Tegenwoordig weten we dat er meestal meerdere oorzaken samenkomen: lichamelijke, psychische en sociale. De onderzoekers wilden weten of aanleg uit de vroege jeugd daarbij ook een rol speelt.

Ze keken naar vier soorten aandoeningen:

• Erfelijke en aangeboren aandoeningen, zoals het Ehlers-Danlossyndroom (EDS) en hypermobiliteit (te soepele gewrichten).

• Problemen rond de geboorte, zoals te vroeg geboren zijn of een laag geboortegewicht.

• Ontwikkelingsstoornissen, zoals autisme, ADHD en een verstandelijke beperking.

• Aangeboren afwijkingen van zintuigen, spieren en zenuwen.

2. Hoe is het onderzocht?

De onderzoekers gebruikten een grote internationale database met dossiers van meer dan 164 miljoen patiënten. Daarin zochten ze:

• bijna 189.000 mensen met FNS;

• ruim 406.000 mensen met andere functionele lichamelijke klachten (in Nederland ook wel SOLK of ALK genoemd).

Deze groepen vergeleken ze met even grote groepen mensen met migraine en met depressie. Die groepen waren zo gekozen dat ze qua leeftijd, geslacht en achtergrond op elkaar leken. Zo zie je beter of een verschil echt bij FNS hoort.

3. Wat vonden de onderzoekers?

Mensen met FNS hadden vaker een aandoening uit de vroege jeugd dan mensen met migraine of depressie. Dat gold ook voor mensen met andere functionele lichamelijke klachten.

Een paar voorbeelden bij FNS (percentage van de mensen in elke groep bij wie de aandoening in het dossier stond):

Bron: tabel 1 van het artikel.

Hoe lees je dit? EDS kwam bij mensen met FNS ongeveer drie keer zo vaak voor als in de andere groepen. Maar het ging nog steeds om minder dan 1 op de 100 mensen. De meeste mensen met FNS hebben dus géén van deze aandoeningen.
ADHD is een uitzondering: dat kwam bij mensen met depressie juist iets vaker voor dan bij FNS.

3.1 Verschillen tussen soorten FNS

De onderzoekers zagen ook verschillen tussen vormen van FNS:

• Bij functionele bewegingsstoornissen (bijvoorbeeld trillen, verlamming of loopproblemen) kwamen vaker spier-, bindweefsel- en gewrichtsaandoeningen voor.

• Bij functionele aanvallen kwamen vaker ontwikkelingsstoornissen voor, zoals autisme en een verstandelijke beperking.

3.2 Waarom zou dit kunnen?

De onderzoekers hebben een mogelijke verklaring, maar die is nog niet bewezen. Ons brein voorspelt steeds wat het lichaam voelt en doet. Als signalen uit het lichaam al vanaf jonge leeftijd minder duidelijk zijn, bijvoorbeeld door soepele gewrichten of een andere ontwikkeling, gaat het brein meer op die voorspellingen leunen. Onder druk, zoals bij stress of ziekte, kan dat systeem ontsporen. Dan ontstaan klachten die echt zijn, ook al is er geen schade te zien.

4. Wat betekent dit voor mensen met FNS?

Wat het wel zegt:

• FNS heeft vaak meerdere oorzaken. Aanleg van vroeg in het leven kan daar een onderdeel van zijn.

• Het onderzoek steunt het idee dat FNS niet alleen ‘psychisch’ of alleen ‘lichamelijk’ is. Het gaat om de samenwerking tussen brein en lichaam.

• Het kan helpen om bij FNS ook te letten op aandoeningen als hypermobiliteit of autisme.

Wat het niet zegt:

• Het onderzoek bewijst niet dat deze aandoeningen FNS veroorzaken. Het laat alleen zien dat ze vaker samen voorkomen.

• Het zegt niet dat FNS erfelijk is of dat kinderen van mensen met FNS het ook krijgen.

• Het zegt niets over behandeling. Heb je vragen over je eigen situatie? Bespreek die met je huisarts of behandelaar.

5. Kanttekeningen

• De gegevens komen uit dossiers. Niet alles wordt goed of volledig vastgelegd. Zo staan autisme en hypermobiliteit vaak niet in het dossier, terwijl ze er wel zijn.

• Tegelijkertijd: Artsen zoeken bij FNS misschien gerichter naar bijvoorbeeld hypermobiliteit of autisme. Dan worden die aandoeningen ook vaker gevonden.

• Het onderzoek gebruikt een internationale database en is niet specifiek in Nederland gedaan.

• Er is meer onderzoek nodig dat mensen langere tijd volgt.

Het artikel

Het artikel is Open Access en hier helemaal te lezen: https://www.cambridge.org/core/journals/psychological-medicine/article/inherited-and-earlylife-vulnerability-in-functional-neurological-disorder-and-functional-somatic-symptoms-a-retrospective-cohort-and-casecontrol-study-from-a-large-electronic-health-record-database/D061201B38566313B4E74D86C074AE05